Με δίπλωμα αυτοκινήτου τι μηχανή οδηγείς

Είναι μία από τις πιο παρεξηγημένες διατάξεις της ελληνικής οδικής νομοθεσίας, και η παρεξήγηση κοστίζει: πολλοί πιστεύουν ότι το δίπλωμα αυτοκινήτου δίνει από μόνο του το δικαίωμα οδήγησης μοτοσικλέτας 125 κυβικών. Δεν το δίνει. Αυτό που υπάρχει είναι μια δυνατότητα προσθήκης ενός εθνικού κωδικού στην υπάρχουσα άδεια — του κωδικού 121 — και για να την αποκτήσεις πρέπει να πληρούνται τρεις προϋποθέσεις ταυτόχρονα.

1. Να κατέχεις άδεια οδήγησης κατηγορίας Β για περισσότερα από έξι χρόνια.
2. Να έχεις συμπληρώσει το 27ο έτος της ηλικίας σου.
3. Να έχεις παρακολουθήσει υποχρεωτική πρακτική εκπαίδευση τουλάχιστον πέντε μαθημάτων σε σχολή οδηγών.

Οι τρεις προϋποθέσεις είναι σωρευτικές, όχι εναλλακτικές. Ένας οδηγός τριάντα ετών με δίπλωμα τεσσάρων ετών δεν καλύπτεται. Ένας οδηγός με δίπλωμα δεκαπέντε ετών που είναι είκοσι πέντε δεν καλύπτεται ούτε αυτός. Και κανείς δεν καλύπτεται χωρίς τα πέντε μαθήματα, ακόμη κι αν οδηγεί μηχανή από πάντα σε ιδιωτικό χώρο.

Το δεύτερο σημείο που εκπλήσσει τους περισσότερους είναι γεωγραφικό. Ο κωδικός 121 είναι εθνικός κωδικός, που σημαίνει ότι ισχύει μόνο εντός της ελληνικής επικράτειας. Δεν αναγνωρίζεται στα υπόλοιπα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν περάσεις τα σύνορα με μια 125άρα και άδεια κατηγορίας Β με κωδικό 121, στην πράξη οδηγείς χωρίς την απαιτούμενη κατηγορία άδειας για εκείνη τη χώρα — με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για την ασφαλιστική σου κάλυψη σε περίπτωση ατυχήματος.

ⓘΟ κωδικός 121 δεν είναι το ίδιο με την κατηγορία Α1. Η Α1 είναι πλήρης κατηγορία άδειας, αποκτάται με εξετάσεις και αναγνωρίζεται σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο 121 είναι εθνική διευκόλυνση με περιορισμούς.

Πρακτικά, η επιλογή ανάμεσα στα δύο εξαρτάται από το τι σκοπεύεις να κάνεις. Αν χρειάζεσαι ένα σκούτερ για μετακίνηση στην πόλη και δεν σε ενδιαφέρει να το βγάλεις εκτός Ελλάδας, ο κωδικός 121 είναι σαφώς φθηνότερος και ταχύτερος: πέντε μαθήματα και μια αίτηση, χωρίς θεωρητική και πρακτική εξέταση. Αν σκέφτεσαι ταξίδια, ή αν είσαι κάτω των είκοσι επτά, η κατηγορία Α1 είναι ο δρόμος.

Η αίτηση για την προσθήκη του κωδικού υποβάλλεται στην αρμόδια Διεύθυνση Μεταφορών και Επικοινωνιών, με τα δικαιολογητικά που προβλέπονται και τη βεβαίωση της σχολής για την πρακτική εκπαίδευση. Το νομικό πλαίσιο στηρίζεται στην κοινή υπουργική απόφαση 18623/2372/2008 και στην υπουργική απόφαση 50984/7947/2013 για τις άδειες οδήγησης και την εκπαίδευση των οδηγών μοτοσικλετών.

Ένα τελευταίο πράγμα που αξίζει να ξέρεις πριν αγοράσεις: ο κωδικός αφορά μοτοσικλέτες μέχρι 125 κυβικά και με τα χαρακτηριστικά ισχύος της κατηγορίας Α1. Δεν σου δίνει δικαίωμα σε μεγαλύτερο κυβισμό ή ισχύ, ούτε σε μηχανή που τυπικά ανήκει σε ανώτερη κατηγορία. Πριν κλείσεις αγορά, διάβασε τα κυβικά και την ισχύ στην άδεια κυκλοφορίας του συγκεκριμένου οχήματος και όχι στο εμπορικό όνομα του μοντέλου — υπάρχουν μοντέλα που κυκλοφορούν σε παραλλαγές εκατέρωθεν του ορίου.

Αξίζει να καταλάβεις γιατί υπάρχει η διάταξη, γιατί εξηγεί και τους περιορισμούς της. Το σκεπτικό δεν είναι ότι ένας οδηγός με έξι χρόνια δίπλωμα ξέρει να οδηγεί μοτοσικλέτα — προφανώς δεν ξέρει. Είναι ότι έχει ήδη οδική εμπειρία, γνωρίζει τον κώδικα και έχει ώριμη κρίση στην κυκλοφορία, οπότε η εκπαίδευση που του λείπει είναι αποκλειστικά η χειρισμού του δικύκλου. Γι' αυτό τα πέντε μαθήματα είναι πρακτικά και όχι θεωρητικά, και γι' αυτό η διευκόλυνση σταματά στα 125 κυβικά: πάνω από εκεί, η διαφορά σε ισχύ και συμπεριφορά είναι τέτοια που δεν καλύπτεται από πέντε μαθήματα.

Πριν το επιδιώξεις, κάνε τον υπολογισμό με πραγματικά νούμερα. Στο κόστος μπαίνουν τα πέντε υποχρεωτικά μαθήματα, τα παράβολα της αίτησης, το ιατρικό μέρος αν απαιτηθεί, και το κόστος έκδοσης του νέου εντύπου. Απέναντι σε αυτό βάλε το κόστος μιας κανονικής κατηγορίας Α1, που περιλαμβάνει και εξετάσεις αλλά σου δίνει άδεια αναγνωρισμένη παντού και χωρίς ηλικιακό όριο 27 ετών. Αν είσαι 27 και δεν σκοπεύεις να βγεις από την Ελλάδα, ο κωδικός 121 βγαίνει σαφώς φθηνότερος. Αν είσαι 24, δεν είναι καν επιλογή.

Ένα σημείο που παραβλέπεται συστηματικά είναι η ασφάλιση. Το ασφαλιστήριο του δικύκλου προϋποθέτει ότι ο οδηγός κατέχει τη νόμιμη άδεια για την κατηγορία του οχήματος. Αν οδηγείς 125άρα χωρίς τον κωδικό ή χωρίς Α1, δεν διαπράττεις απλώς μια παράβαση: σε περίπτωση ατυχήματος η ασφαλιστική μπορεί να στραφεί εναντίον σου για ό,τι κατέβαλε. Η διαφορά ανάμεσα σε ένα πρόστιμο και σε μια αναγωγή για υλικές ζημιές και σωματικές βλάβες είναι τάξεις μεγέθους.