Γιατί δύο ίδια αυτοκίνητα πληρώνουν διαφορετικά τέλη
Η ημερομηνία πρώτης ταξινόμησης καθορίζει ολόκληρη τη μέθοδο υπολογισμού. Τρία διαφορετικά καθεστώτα, και γιατί το ίδιο μοντέλο κοστίζει αλλιώς.
Δύο αυτοκίνητα του ίδιου μοντέλου, με τον ίδιο κινητήρα και την ίδια εμφάνιση, μπορούν να πληρώνουν αισθητά διαφορετικά τέλη κυκλοφορίας. Δεν πρόκειται για λάθος. Η αιτία είναι ότι η μέθοδος υπολογισμού δεν είναι ενιαία: εξαρτάται από το πότε ταξινομήθηκε για πρώτη φορά το συγκεκριμένο όχημα, και υπάρχουν τρία διαφορετικά καθεστώτα που ισχύουν παράλληλα σήμερα.
Αυτό είναι το πιο πρακτικά χρήσιμο πράγμα που μπορεί να ξέρει ένας αγοραστής μεταχειρισμένου, γιατί σημαίνει ότι τα ετήσια τέλη είναι χαρακτηριστικό του συγκεκριμένου αυτοκινήτου και όχι του μοντέλου. Δεν μπορείς να τα εκτιμήσεις από την αγγελία· πρέπει να τα δεις για το όχημα που έχεις μπροστά σου.
- Πρώτη ταξινόμηση πριν την 1η Νοεμβρίου 2010Ο υπολογισμός γίνεται με βάση τον κυβισμό του κινητήρα. Οι εκπομπές ρύπων δεν παίζουν ρόλο, όσο καθαρό ή βρόμικο κι αν είναι το αυτοκίνητο.
- Από 1η Νοεμβρίου 2010 έως 31 Δεκεμβρίου 2020Ο υπολογισμός γίνεται αποκλειστικά με βάση τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, όπως μετρήθηκαν με τον παλαιό ευρωπαϊκό κύκλο οδήγησης (NEDC).
- Από 1η Ιανουαρίου 2021 και μετάΟ υπολογισμός γίνεται πάλι με βάση τις εκπομπές CO2, αλλά με τις τιμές της νεότερης και αυστηρότερης διαδικασίας μέτρησης WLTP.
Η μετάβαση από το NEDC στο WLTP είναι ο λόγος που δύο σχεδόν ταυτόσημα αυτοκίνητα εκατέρωθεν του 2021 μπορεί να πληρώνουν διαφορετικά. Το WLTP είναι πιο ρεαλιστική μέθοδος μέτρησης και δίνει συστηματικά υψηλότερες τιμές CO2 για το ίδιο όχημα. Ένα μοντέλο που στο παλιό πρωτόκολλο μετριόταν κάτω από ένα όριο μπορεί με το νέο να μετριέται πάνω από αυτό.
Το πιο σκληρό χαρακτηριστικό του συστήματος είναι ότι οι κλίμακες είναι σκαλοπάτια και όχι ράμπα. Ένα γραμμάριο CO2 παραπάνω δεν σου κοστίζει λίγο παραπάνω· αν αυτό το γραμμάριο σε περνά στην επόμενη κλίμακα, σου κοστίζει ολόκληρο το σκαλοπάτι. Γι' αυτό δύο εκδόσεις του ίδιου μοντέλου, με διαφορά ελάχιστη στο χαρτί, μπορεί να έχουν αισθητή διαφορά στα ετήσια τέλη για όσο υπάρχει το αυτοκίνητο.
Οι ακριβείς κλίμακες και τα ποσά δεν αναδημοσιεύονται εδώ επίτηδες. Αναπροσαρμόζονται και ένας πίνακας που έχει μείνει πίσω είναι χειρότερος από κανέναν πίνακα. Ο υπολογισμός για το δικό σου όχημα γίνεται από την ΑΑΔΕ, με τον αριθμό κυκλοφορίας.
Πού βρίσκεις τα στοιχεία που χρειάζεσαι: η ημερομηνία πρώτης ταξινόμησης και οι εκπομπές CO2 αναγράφονται στην άδεια κυκλοφορίας του οχήματος. Αν αγοράζεις μεταχειρισμένο, ζήτα φωτογραφία της άδειας πριν κλείσεις — είναι το ίδιο έγγραφο που θα σου δείξει και αν υπάρχει παρακράτηση κυριότητας, οπότε ούτως ή άλλως θέλεις να το δεις.
Για την πληρωμή, τα τέλη του επόμενου έτους αναρτώνται κάθε χρόνο και εξοφλούνται μέχρι το τέλος του έτους. Ο κανόνας που παγιδεύει κόσμο σε αγοραπωλησίες είναι ότι υπόχρεος είναι όποιος εμφανίζεται ως κάτοχος την 1η Ιανουαρίου. Μια μεταβίβαση που καθυστερεί μερικές μέρες γύρω από την πρωτοχρονιά μετακινεί ολόκληρη την ετήσια υποχρέωση από τον έναν στον άλλον.
Για έναν αγοραστή μεταχειρισμένου, η πρακτική συνέπεια είναι ότι τα τέλη πρέπει να μπουν στον υπολογισμό της αγοράς μαζί με την τιμή. Δύο αυτοκίνητα που κοστίζουν το ίδιο μπορεί να διαφέρουν αρκετά στα ετήσια τέλη, και η διαφορά αυτή επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο για όσο τα κρατάς. Σε έναν ορίζοντα πέντε ετών, μια διαφορά που φαίνεται μικρή στην αγγελία γίνεται ποσό που θα είχε επηρεάσει την επιλογή σου αν το ήξερες από την αρχή.
Η ίδια λογική εξηγεί και μια συμπεριφορά της ελληνικής αγοράς που ξενίζει τους νεοεισερχόμενους: γιατί ορισμένα μεγάλα και κατά τα άλλα ελκυστικά αυτοκίνητα πωλούνται εντυπωσιακά φθηνά. Συχνά δεν φταίει η κατάστασή τους. Είναι οχήματα που βρίσκονται σε υψηλή κλίμακα τελών, οπότε η αγορά τα αποτιμά χαμηλά επειδή το κόστος κατοχής τους είναι υψηλό. Η τιμή αγοράς είναι φθηνή ακριβώς επειδή η κατοχή δεν είναι.
Πριν κλείσεις αγορά, κάνε δύο πράγματα. Πρώτον, ζήτα τον αριθμό κυκλοφορίας ή φωτογραφία της άδειας και δες τα πραγματικά τέλη του συγκεκριμένου οχήματος αντί να τα υποθέσεις από το μοντέλο. Δεύτερον, βεβαιώσου ότι δεν υπάρχουν ανεξόφλητες οφειλές προηγούμενων ετών — οι οφειλές τελών μπλοκάρουν τη μεταβίβαση και είναι υποχρέωση του πωλητή να τις τακτοποιήσει πριν από αυτήν.
Πώς υπολογίζονται τα τέλη κυκλοφορίας στην Ελλάδα;
Εξαρτάται από την ημερομηνία πρώτης ταξινόμησης. Για οχήματα πριν την 1η Νοεμβρίου 2010 με βάση τον κυβισμό, από τότε έως το τέλος του 2020 με βάση τις εκπομπές CO2 κατά NEDC, και από την 1η Ιανουαρίου 2021 με βάση τις εκπομπές CO2 κατά WLTP.
Γιατί το ίδιο μοντέλο πληρώνει διαφορετικά ανάλογα με τη χρονιά;
Γιατί αλλάζει η μέθοδος μέτρησης. Το WLTP δίνει συστηματικά υψηλότερες τιμές CO2 από το NEDC για το ίδιο αυτοκίνητο, και επειδή οι κλίμακες είναι σκαλοπάτια, μια μικρή διαφορά στη μέτρηση μπορεί να μετακινήσει το όχημα σε ολόκληρη επόμενη κλίμακα.
Πού βρίσκω πόσα τέλη πληρώνει ένα συγκεκριμένο αυτοκίνητο;
Από την εφαρμογή της ΑΑΔΕ, με τον αριθμό κυκλοφορίας του οχήματος. Τα στοιχεία που καθορίζουν τον υπολογισμό — ημερομηνία πρώτης ταξινόμησης, κυβισμό και εκπομπές CO2 — τα βλέπεις στην άδεια κυκλοφορίας.
